Zwyrodnienie stawów rąk

Choroby zwyrodnieniowe stawów rąk nie tylko ograniczają komfort wykonywania codziennych czynności. To istotny problem społeczny i cywilizacyjny w starzejących się społeczeństwach. Rozwijają się latami i przez długi czas nie wywołują żadnych uciążliwych dla chorego objawów. Charakterystyczne dla wieku podeszłego, coraz częściej dotykają osoby młode, których praca wymaga intensywnego angażowania rąk. Ten artykuł prezentuje przyczyny, najczęstsze objawy oraz metody zapobiegające dalszemu rozwojowi zmian zwyrodnieniowych.

 

Czym jest choroba zwyrodnieniowa stawów rąk?

Chorobą zwyrodnieniową stawów rąk nazywamy procesy patologiczne w obrębie chrząstki stawowej rąk, w których przebiegu dochodzi do uszkodzenia struktur stawowych. Powodem tych procesów są oddziaływania czynników mechanicznych i biologicznych, które – w następstwie – doprowadzają do rozmiękania, owrzodzeń i ubytku w chrząstkach  oraz stwardnienia i zagęszczenia podchrzęstnej tkanki kostnej. Charakterystycznym objawem zwyrodnienia stawów jest ból, objawiający się w postaci stałej lub podczas przeciążania kończyny oraz ograniczenie ruchomości.

 

Chorobę zwyrodnieniową uznaje się za najczęstszą przyczynę dolegliwości stawowych i jedną z najczęstszych przyczyn orzekania o inwalidztwie. Według badań przeprowadzonych w Stanach Zjednoczonych, w obrazie radiologicznym zmiany typowe dla choroby zwyrodnieniowej stawów rąk stwierdza się u 27% osób powyżej 25 roku życia. U osób w wieku 40 lat i więcej, odsetek ten wzrasta zaś do aż  50%. O ile w Polsce nie posiadamy danych, pozwalających określić liczbę chorych na zwyrodnienie stawów, szacuje się, że cierpi na nie około 2 miliony osób.

 

Zwyrodnienie stawów uznaje się za przypadłość charakterystyczną dla wieku podeszłego, jednak coraz częściej spotykaną wśród osób młodych. Narażeni są na nią szczególnie pracownicy wykonujący prace manuale, takie jak praca przy komputerze, fryzjerstwo, praca na linii produkcyjnej czy obsługa maszyn emitujących wibracje. Choroby stawów zaczyna się dziś więc postrzegać jako chorobę cywilizacyjną, której winien jest nasz tryb życia.

kobieta z bólem ręki pracująca na laptopie
Choroby zwyrodnieniowe rąk coraz częściej dotykają także młode osoby

 

Klasyfikacja chorób zwyrodnienia stawów rąk

Najczęściej zwyrodnienie dotyka stawów międzypaliczkowych i czworoboczno-śródręcznych. Klasyfikacja idiopatycznej choroby zwyrodnieniowej stawów według American College of Rheumatology wyróżnia trzy podstawowe rodzaje zwyrodnień stawów rąk:

 

1. Guzki Heberdena i Boucharda – najczęstsze postaci choroby zwyrodnieniowej stawów rąk. Objawiają się pojawieniem na stawach palców rąk narośli kostnych (osteofitów). Guzki te rozwijają się w obrębie stawów międzypaliczkowych dalszych po stronie grzbietowej (guzki Heberdena) lub w stawach międzypaliczkowych bliższych (postać Boucharda), powodując ich deformację. Najczęściej powiększają się stopniowo, powodując niewielki ból, niezaburzający przez długi czas funkcji zajętych stawów.

 

2. Postać nadżerkowa stawów międzypaliczkowych – zajmuje głównie stawy międzypaliczkowe dalsze i bliższe. W badaniu radiologicznym widoczne są nadżerki w obrębie stawów. Może dochodzić do znacznego zaburzenia funkcji stawów oraz ich deformacji.

 

3. Zwyrodnienie stawu nadgarstkowo-śródręcznego I – drugi pod względem częstości występowania typ zwyrodnienia rąk. Dotyka głównie osoby w wieku 50-70 lat (częściej płci żeńskiej). Do najczęstszych objawów należy ból kciuka i pogorszenie sprawności w czynnościach chwytnych, wymagających jego użycia. Często dochodzi także do pojawienia się obrzęku, bólu przy ucisku i trzeszczeń podczas wykonywania ruchów.

 

Zwyrodnienie stawów rąk – przyczyny

Wyróżnia się dwa podstawowe typy choroby zwyrodnieniowej:

  • pierwotną – o nieznanej przyczynie,
  • wtórną – wywołaną uszkodzeniami, powstałymi np. w wyniku urazu, zakażeniami i innymi chorobami.

Choroba zwyrodnieniowa występuje niezależnie od płci, jednak najczęściej borykają się z nią kobiety w okresie okołomenopauzalnym. Choć uznawana jest za jeden z objawów naturalnego procesu starzenia, coraz częściej dotyka osoby młode, przed 40. rokiem życia. Czynniki, które najbardziej przyczyniają się do powstawania choroby zwyrodnienia stawów rąk to:

  • przebyte urazy i złamania,
  • cukrzyca,
  • borelioza,
  • praca zawodowa,
  • otyłość,
  • wady wrodzone i rozwojowe,
  • osłabienie mięśni wokół stawów.

 

Objawy choroby zwyrodnieniowej rąk

W trakcie przebiegu choroby u pacjentów obserwuje się dwa okresy: stabilizacji, podczas którego ból i zesztywnienie mają stałe natężenie i pojawiają się głównie w tracie poruszania rękami. Drugi okres to zaostrzenie, kiedy dochodzi do intensyfikacji dolegliwości. W zaawansowanych przypadkach, w wyniku choroby zwyrodnieniowej rąk dochodzi do zniekształcenia dłoni i niepełnosprawności.

 

Do najczęściej spotykanych objawów należy:

  • ból – w początkowej fazie mogący występować przy ucisku, stale lub przy przeciążeniu ręki. W kolejnych etapach może pojawiać się także w nocy i podczas odpoczynku,
  • sztywnienie palców po przebudzeniu lub dłuższym bezruchu,
  • zaczerwienienia i obrzęk,
  • pojawienie się guzków Heberdena lub Boucharda na stawach,
  • ograniczenie ruchów – problemy z wykonywaniem podstawowych czynności, takich jak jedzenie, mycie się czy ubieranie,
  • osłabienie uchwytu,
  • trzeszczenia w stawie podczas ruchów.

 

Diagnoza i zapobieganie rozwojowi zmian zwyrodnieniowych

W celu uzyskania diagnozy należy zwrócić się do ortopedy. Po zebraniu wywiadu od pacjenta lekarz powinien wykonać zdjęcie RTG, mające na celu ukazać zmiany, charakterystyczne dla zwyrodnień stawów rąk, takie jak zwężenie szpary stawowej, nagromadzenie narośli czy zdeformowane powierzchnie stawowe.

 

Zwyrodnienie stanów jest chorobą przewlekłą, postępującą niezależnie od leczenia. Zmiany zwyrodnieniowe nigdy nie ulegają regresji – z tego też powodu stosuje się głównie terapię polegającą na łagodzeniu bólu i zachowaniu lub poprawie funkcji stawu. Klucz do zachowania sprawności stanowi rehabilitacja i ścisłe stosowanie się do zaleceń lekarza. Chory powinien unikać czynności pogarszających stan stawów rąk, takich jak podnoszenie ciężarów czy długa praca przy klawiaturze.

 

W celu zmniejszenia dolegliwości bólowych stosuje się leki przeciwzapalne i przeciwbólowe, masaże, a także okłady z ciepłych ręczników, lodu lub zimnych kompresów. Zaleca się także uzupełnienie niedoborów mazi stawowej. W tym celu pomocna okazuje się suplementacja diety, albowiem wraz z wiekiem, organizm traci naturalną zdolności do samodzielnej produkcji kwasu hialuronowego. Szczególnie dobre efekty może mieć łączona suplementacja dwóch składników budujących maź stawową – kwasu hialuronowego oraz siarczanu chondroityny. Łączne dawkowanie obu składników daje dużo lepsze efekty, niż ich osobna suplementacja. Bardzo ważne jest, aby wybierać suplementy, które posiadają dużą dawkę obu tych składników, a także są łatwo przyswajalne przez organizm.

https://www.zdro-vita.pl/hyalutidin-hc-aktiv-2x500-ml.html

Zwyrodnienie stawów rąk - fizykoterapia

Pacjent może zostać też skierowany na fizykoterapię, poprawiającą ogólną pracę stawów rąk i uśmierzającą ból. Do zalecanych metod należy m.in.:

  • Krioterapia  – zabiegi, polegające na trzymaniu rąk w parze ciepłego azotu. W jego trakcie dochodzi do obkurczenia naczyń krwionośnych i tkanek, które następnie ulegają szybkiemu rozszerzeniu, co poprawia zmniejszyć ból i poprawić krążenie krwi.
  • Terapia manualna – terapia, podczas której terapeuta wykorzystuje odpowiednie techniki chwytów i manipulacji, poprawiające ogólną sprawność stawu.
  • Kąpiel wirowa – masaż podwodny rąk, trwający ok. 15-30 minut w temperaturze do 30oC. Stosowanie kąpieli wirowej pozwala rozluźnić mięśnie i zmniejszyć ból.
  • Magnetoterapia – metoda wykorzystująca pole magnetyczne niskiej częstotliwości do redukcji stanów zapalnych, przyspieszania wchłaniania obrzęków i zmniejszania bólu.

 

Zwyrodnienie stawów rąk – ćwiczenia

Zalecanym przez lekarzy sposobem na poprawienie sprawności stawów i mięśni rąk są ćwiczenia rehabilitacyjne. Jak wykazały badania, ich regularne wykonywanie przekłada się na odczuwalną poprawę sprawności i zmniejszenie poziomu odczuwanego bólu. W celu dobrania odpowiedniego zestawu treningowego do stopnia zaawansowania choroby, należy zwrócić się do fizjoterapeuty.

 

Wymienione poniżej przykładowe ćwiczenia można wykonywać codziennie, w krótkiej przerwie od obowiązków i innych zajęć. Czas treningu nie powinien przekraczać 15-20 minut.

  • Odwodzenie ręki – siadamy przy stole, opierając na nim przedramiona, z dłońmi ułożonymi do dołu. Następnie wykonujemy odwodzenie rąk na zewnątrz i do wewnątrz.
  • Unoszenie dłoni – siadamy przy stole, kładąc ręce tak, by nadgarstki opierały się o jego krawędź, a dłonie zwisały luźno ku podłodze. Następnie powoli podnosimy raz jedną, raz drugą dłoń, starając się unieść ją maksymalnie ku górze.
  • Zginanie palców – opieramy przedramiona o blat stołu. Rękę zginamy grzbietowo, podpierając ją drugą ręką. Następnie na zmianę zginamy i prostujemy palce.
  • Wyprost palców – przy rękach położonych na stole i wyprostowanych palcach, napinamy mięśnie, starając się utrzymać je przez 5-10 sekund.
  • Zaciskanie piłki – ćwiczenie na poprawę chwytu. Opieramy płasko położoną dłoń na piłce, a następnie ściskamy ją i wyprostowujemy na zmianę.

Pamiętaj, aby przed rozpoczęciem treningów skonsultować się z rehabilitantem!

 

mężczyzna wykonujący ćwiczenia ręki z rehabilitantem
Rehabilitacja może zahamować rozwój zmian zwyrodnieniowych

 

Dieta – co jeść w  chorobie zwyrodnieniowej stawów?

Na kondycję stawów duży wpływ ma odpowiednio zbilansowana i ułożona dieta. Przede wszystkim należy unikać produktów zakwaszających i mogących powodować stany zapalne, takich jak cukier, który zwiększa produkcję kwasu mlekowego, przyczyniając się  także do silniejszego odczuwania bólu.

 

Posiłki chorego powinny być bogate w nienasycone kwasy tłuszczowe omega 3, kolagen oraz białko. W przypadku tego ostatniego zaleca się przede wszystkim białko roślinne, stymulujące pracę komórek budujących kości i mniej zakwaszające organizm, niż to pochodzenia zwierzęcego.

 

Zaleca się spożywanie codziennie 3-4 łyżek twarogu i szklanki mleka, będącego doskonałym źródłem wapnia. Niezbędny element diety powinna stanowić witamina C, symulująca syntezę białek i kolagenu. Zaleca się też jedzenie pieczywa pełnoziarnistego i razowego, dostarczającego błonnik i witaminy z grupy B. Niewskazane w diecie dla chorych na zwyrodnienie stawów są warzywa z rodziny psiankowatych, czyli ziemniaki, bakłażany czy papryka. Zawierają one w swoim składzie solaninę. To związek chemiczny z grupy glikoalkaloidów, pełniący u warzyw funkcje ochronne i wykazujący negatywny wpływ na stawy.

Zobacz również:

Rizartroza

Rizartoza jest druga w kolejności najczęściej występujących zmian zwyrodnieniowych stawów. Choroba ta występuje zwykle u osób po 65 roku życia i dotyczy około 64-78% mężczyzn i 71-99% kobiet w tym wieku...

Najlepszy preparat na stawy dłoni i palców

Nadmierne zgięcie nadgarstka lub nienaturalne wygięcie dłoni spowodowane długą pracą na komputerze może wywołać mocny ból nadgarstka. Jeżeli odczuwają Państwo uciążliwe dolegliwości stawów dłoni oraz palców, należy jak najszybciej...

Kiedy warto stosować suplement na stawy?

W zależności od przyczyn, które wywołują ból stawu, powinniśmy zastosować odpowiednie środki wzmacniające stawy. Sprawdź w jaki sposób możesz poradzić sobie z dolegliwościami związanymi z chorobami zwyrodnieniowymi, uszkodzeniami...

Efekty działania suplementów na stawy

Wzmocnienie stawów, ograniczenie dolegliwości bólowych czy też poprawa struktury stawów... pożądanych efektów działania suplementów na stawy jest wiele. Sprawdź czego tak naprawdę możesz oczekiwać od preparatu na stawy...

Praca zawodowa a dolegliwości stawów

Choroby reumatyczne nie tylko ogromnie obniżają komfort i jakość naszego życia, ale także są bardzo częstym powodem rezygnacji z pracy zawodowej. W Polsce, a także wielu innych krajach europejskich, to właśnie choroby reumatyczne są niezwykle częstym...
Używamy plików cookies aby ułatwić Ci korzystanie z naszych stron www, do celów statystycznych oraz reklamowych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci Twojego urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zmienić ustawienia przeglądarki tak, aby zablokować zapisywanie plików cookies. Więcej informacji znajdziesz w naszej polityce prywatności.